Ózbekstan Respublikası mámleketlik ǵárezsizliginiń 35 jıllıǵı aldınan Qaraqalpaqstanda suw xojalıǵı tarawındaǵı jáne bir áhmietli obekt rekonstrukciyalanıp, paydalanıwǵa tapsırıldı.
Taqıyatas rayonındaǵı «Eski Keneges» kanalınıń 2-basqısh rekonstrukciya jumısları juwmaqlanıp, 15,7 kilometrlik bólegi tolıq betonlandı. Bul joybardı ámelge asırıw ushın 32 milliard sum qarjı ajıratılǵan bolıp, qurılıs-montajlaw jumısları «Voris China» JShJ QK tárepinen orınlandı.
Saltanatlı ashılıw máresiminde «Suwxójaliknazorat» baslıǵı R.Rahimov, Qaraqalpaqstan Respublikası Suw xojalıǵı ministri B.YUsupov, Taqıyatas rayonı hákimi Islambek Sdikov, awıl hám suw xojalıǵı tarawınıń juwapkerleri, nuraniylar, qurılıs shólkemleriniń wákilleri hám jámiechilik belsendileri qatnastı.
Ilajda sózge shıqqanlar mámleketimizde suw xojalıǵı tarawın modernizaciyalaw, suw resurslarınan nátiyjeli paydalanıw hám aymaqlardıń suw támiynatın jaqsılaw baǵdarında ámelge asırılıp atırǵan jumıslar óziniń ámeliy nátiyjelerin berip atırǵanın atap ótti.
Ásirese, kanaldıń betonlanıwı nátiyjesinde júzlegen nasos agregatları toqtatılıp, suwdı óz-ózinen aǵızıw sistemasına ótkerilgeni áhmietli nátiyje sıpatında atap ótildi. Burın kanaldıń aqırına suw jetip barıwı ushın bir háptege shekem waqıt talap etilgen bolsa, búgin suw 2-3 saat ishinde kanaldıń aqırına jetip barmaqta.
Bul bolsa suw hám elektr energiyasın únemlew menen birge, awıl xojalıǵı jerlerin óz waqtında hám kepillikli suw menen támiyinlew imkaniyatın bermekte.
Ilaj juwmaǵında rámziy lenta kesilip, rekonstrukciyalanǵan «Eski Keneges» kanalına suw saltanatlı túrde ashıldı.
Kanaldıń keshegi hám búgini
«Eski Keneges» kanalı aymaq turmısında ayrıqsha orın ieleydi. Ol 1936-jılı qurılǵan bolıp, derlik 90 jıl dawamında Taqıyatas hám Xojeli rayonlarındaǵı awıl xojalıǵı jerlerin suw menen támiyinlep kelgen.
Kanaldıń ulıwma uzınlıǵı 36,7 kilometr bolıp, ol arqalı jámi 6420 gektar suwǵarılatuǵın jer maydanlarına suw jetkerip beriledi.
Kanaldıń búgingi imkaniyatları haqqında Taqıyatas rayonı «Suw jetkerip beriw xızmeti» MM direktorı Adil Nazarov bılay deydi:
– «Eski Keneges» kanalı uzaq jıllar dawamında aymaǵımızdıń diyqan hám fermerleri ushın tiykarǵı suw dáreklerinen biri bolıp kelgen. Biraq jıllar dawamında kanal ózeginiń ılay hám qum menen tolıp barıwı, beton qaplamasınıń góneriwi hám filtraciya sebepli suw shıǵınları kóbeygen edi.
Burın kanal arqalı suw jetkerip beriwde bir qatar qıyınshılıqlar bar bolıp, kanaldıń aqırına suw jetip barıwı ushın bir háptege shekem waqıt ketetuǵın edi. Suw joǵaltıwları nátiyjesinde jılına ortasha 3,2 million kub metr suw ısırap bolar edi.
Búgin bolsa jaǵday túp-tiykarınan ózgerdi. Kanaldıń rekonstrukciyalanıp, betonlanıwı nátiyjesinde suwdıń háreketi tezlesti, shıǵınlar keskin azaydı. Eń áhmietlisi, júzlegen nasos agregatların toqtatıp, óz-ózinen aǵatuǵın sistemaǵa óttik.
Házir suw kanaldıń aqırına 2-3 saatta jetip barmaqta. Bul biz ushın júdá úlken nátiyje. Sebebi endi suwdı uzaq aralıqqa jetkeriwde artıqsha waqıt hám elektr energiyası jumsalmaydı.
ekonstrukciya nátiyjesinde Taqıyatas rayonındaǵı 4220 gektar, Xojeli rayonındaǵı 2200 gektar, jámi 6420 gektar awıl xojalıǵı jerleriniń suw támiynatı jáne de jaqsılanadı. Bul bolsa fermer hám diyqan xojalıqlarına eginlerdi óz waqtında suwǵarıw, zúráátlilikti arttırıw hám jerden nátiyjeli paydalanıw imkaniyatın beredi.
Bir sóz benen aytqanda, keshe suw ushın úlken miynet hám qárejet talap etilgen bolsa, búgin jańalanǵan kanal arqalı suwdı tez, únemli hám nátiyjeli jetkerip beriw imkaniyatı jaratıldı.
Búgin «Eski Keneges» ataması tariyxıy bolsa da, onıń kelbeti hám imkaniyatları jańasha. Bir waqıtları qum-lay hám suw shıǵınları menen baylanıslı mashqalalardı basınan ótkergen kanal búgin zamanagóy, nátiyjeli hám únemli suw jetkerip beriw sistemasınıń áhmietli buwınına aylandı.
Eń áhmietlisi, bul jańalanıwdıń nátiyjesi sanlarda emes, al suwı óz waqtında jetip barıp atırǵan atızlarda, zúrááti kóbeygen diyqan miynetinde hám abat awıllar turmısında kórinedi.
Sebebi, suw jolı abat bolsa, atızlarǵa bereket, shańaraqlarǵa abadanlıq kiredi.
Sebebi, suw jolı abat bolsa, atızlarǵa bereket, shańaraqlarǵa abadanlıq kiredi.
Ǵ.Atajanov,
Qaraqalpaqstan Respublikası Suw xojalıǵı ministrliginiń baspasóz xatkeri